رمضان از ديدگاه مقام معظم رهبري/ ماه رمضان فرصت خوبي براي خودسازي است
بركات ماه مبارك رمضان
خبرستان:به بركت ماه رمضان، براي مسلمان فرصتي پيش مي آيد كه بايد از آن در جهت
تقويت حيات معنوي و نشاط مادي خود استفاده كند. يكي از درس هاي بزرگ ماه
رمضان كه در خلال دعا و روزه و تلاوت قرآن در اين ماه بايد آنرا فرا بگيريم
و استفاده كنيم، اين است كه با چشيدن گرسنگي و تشنگي، به فكر گرسنگان و
محرومان و فقرا بيفتيم. در دعاي روزهاي ماه رمضان مي گوييم: «اللهم اغن كل
فقير. اللهم اشبع كل جائع. اللهم اكس كل عريان». اين دعا فقط براي
(مفاتيح الجنان: دعاي يوميه ماه مبارك رمضان) خواندن نيست؛ براي اين است
كه همه خود را براي مبارزه با فقر و مجاهدت در راه ستردن غبار محروميت از
چهره محرومان و مستضعفان موظف بدانند. اين مبارزه، يك وظيفه همگاني است.
در آيات قرآن ميخوانيم: «ارايت الذي يكذب بالدين* فذلك الذي يدع اليتيم* و
لا يحض علي طعام المسكين» (ماعون/ آیات3-1). يكي از نشانه هاي تكذيب دين
اين است كه انسان در مقابل فقر فقيران و محرومان بي تفاوت باشد و احساس
مسئوليت نكند. در ماه رمضان، به بركت روزه، طعم گرسنگي و تشنگي و نرسيدن به
آنچه اشتهاي نفس انسان است را درك كرديم و چشيديم. اين بايد ما را به
احساس مسئوليتي كه اسلام در قبال مسئله مهم فقر و فقير از يكايك مسلمانان
خواسته است و بر دوش آنان وظيفه نهاده است، نزديك كند. 15/9/81
مواسات در رمضان
همه بايد خود را موظف به مواسات بدانند. مواسات يعني هيچ خانواده اي از خانواده هاي مسلمان و همميهن و محروم را با دردها و محروميتها و مشكلات خود تنها نگذاشتن؛ به سراغ آنها رفتن و دست كمك رساني به سوي آنها دراز كردن. امروز اين يك وظيفه جهاني براي همه انسان هايي است كه داراي وجان و اخلاق و عاطفه انساني هستند؛ اما براي مسلمانان، علاوه بر اين كه يك وظيفه اخلاقي و عاطفي است، يك وظيفه ديني است.
به همسايه ها و فقرا رسيدگي كنيد. يكي از عواملي كه نمي گذارد دست كساني كه توانايي كمك دارند، به ياري فقرا دراز شود، روحيه مصرفگرايي و تجمل در جامعه است. براي جامعه بلاي بزرگي است كه ميل به مصرف، روزبه روز در آن زياد شود و همه به بيشتر مصرف كردن، بيشتر خوردن، متنوع تر خوردن، متنوع تر پوشيدن و دنبال نشانه هاي مُد و هر چيز تازه براي وسايل زندگي و تجملات آن رفتن، تشويق شوند. چه ثروتها و پولهايي كه در اين راهها هدر ميرود و از مصرف شدن در جايي كه موجب رضاي خدا و رفع مشكلات جمعي از مردم است، باز مي ماند! 15/9/81
آموزه هاي علمي از ماه مبارك رمضان
بزرگترين درس ماه رمضان، خودسازي است. اولين و مهمترين قدم خودسازي هم اين است كه انسان به خود و به اخلاق و رفتار خود با نظر انتقادي نگاه كند؛ عيوب خود را با روشني و دقت ببيند و سعي در برطرف كردن آنها داشته باشد. اين از عهده خود ما برميآيد و اين تكليفي بر دوش ماست. به هم رحم كنيد تا خداي متعال به شما رحم كند، كساني كه دستشان باز است، دست تعدي به سمت منافع و مصالح ديگران دراز نكنند. كساني كه زرنگي و هوش و امكانات و قدرت و مسئوليت و توانايي هاي گوناگون فردي و اجتماعي دارند، از اين تواناييها در راه تعدي به ديگران استفاده نكنند. خود را بنده خدا بدانيم؛ در مقابل بقيه بندگان جدا، خود را موظف به همراهي، احسان، نيكي و رعايت انصاف بدانيم؛ آنگاه باران رحمت و فضل خدا بر سر ما خواهد باريد؛ ما را شستشو خواهد داد و بركات خود را بر ما نازل خواهد كرد. البته اين وظيفه همه است؛ ولي كساني كه در جامعه تكن و قدرت و مقام و ثروت و نفوذ كلمه اي در ميان مردم دارند، بيش از ديگران در مقابل اين بار سنگين – بار خودسازي و محدود كردن قواي خود از تجاوز به ديگران – مسئولند. 25/9/80
جوانان، با صحيفه سجاديه أنس بگيرند؛ زيرا همه چيز در اين كتاب ظاهراً دعا و باطناً همه چيز، وجود دارد. امام سجاد(عليه الصلاة و السلام)، در اين دعا هم مثل بقيه دعاهاي صحيفه سجاديه، با اين كه در مقام دعا و تضرع است و با خداي متعال حرف مي زند، اما سخن گفتنش، كانه از يك روال استدلالي و ترتيب مطلب بر دليل و معلول بر علت، پيروي ميكند. اغلب دعاهاي صحيفه سجاديه – تا آنجا كه بنده سير كرده ام – همين حالت را دارد. همه چيز مرتب و چيده شده است. مثل اين است كه يك نفر، در مقابل مستمعي نشسته و با او به صورت استدلالي و منطقي حرف ميزند. همان ناله هاي عاشقانه هم كه در صحيفه سجاديه آمده است، همين حالت را دارد.
در اين جا نيز همين طور است. امام در اول دعاي مورد اشاره مي فرمايد:«الحمدلله لذي جعلنا من اهله» (دعاي 44 صحيفه سجاديه)«ما را اهل حمد قرار داد» و ما از نعم الهي غافل نيستيم، و او را حمد و شكر مي كنيم. او راه هايي در مقابل ما باز كرده است، كه به حمدش برسيم. همچنين، غايات و راههايي معين فرموده و ما را در اين راهها به رفتن واداشته است.
بعد مي رسد به اين جمله: «والحمدلله الذي جعل من تلك السبل شهره شهر رضمان»؛ «حمد خداي را كه يكي از اين راه هايي كه ما را به او؛ به كمال و به بصيرت نسبت به معدن عظمت ميرساند، همين ماه رمضان است.» امام تعبير ميكند به شهر «شهره»؛ يعني «شهر خودش». شهر خدا را يكي از اين راهها قرار داد. خيلي پرمعناست. اگر به خود نسبت خاص مي دهد، معلوم مي شود نسبت به اين بخش، توجه و عنايت ويژه اي دارد. يكي از اين بخش ها، همين «شهرالله» است؛ شهر خدا، ماه خدا، خود اين نسبت، در فضيلت ماه رمضان، كافي است. «شهر رمضان، شهر الصيام و شهر الاسلام» ماه روزه؛ ماهي كه روزه آن، يكي از ابزارهاي بسيار كارآمد براي تهذيب نفس است؛ چرا كه در آن گرسنگي كشيدن و با هوسها و اشتهاها مبارزه كردن نهفته است.
شهر اسلام، يعني شهر «اسلام الوجه لدي الله»؛ «در مقابل خدا تسليم بودن.» خُب؛ انساني جوان است و وقتي روزه ميگيرد، گرسنه است، تشنه است و تمام غرايز، او را به سمت هوس و اشتهايي مي خواند. ولي او، در مقابل همه اين غرايز مي ايستد. براي چه؟ براي اجراي امر پروردگار. و اين، تسليم در مقابل پروردگار است. در هيچ روزي از روزهاي سال، يك مسلمان، به طور عادي، اين همه در مقابل خدا تسليم نيست كه در روزهاي ماه رمضان به طور عادي تسليم است. پس، «شهر اسلام» شهر تسليم است. 14/11/73
آموزه هاي عملي از ماه مبارك رمضان
امام، در ادامه دعا مي فرمايد: «و شهر الطهور»؛ «شهر پاكيزه كننده است.» در اين ماه، عواملي وجود دارد كه روح ما را پاك و طاهر مي كند. آن عوامل چيست؟ يكي روزه است؛ يكي تلاوت قرآن است و يكي دعا و تضرع است. اين همه دعاها، ارزاق طيبه و طاهرهاي است از مائدههاي ضيافت الهي كه خداي متعال در اين ضيافت يك ماهه خود، مقابل مردم گذاشته است. مضمون كلام امام اين است كه خدا در اين ضيافت، با روزه از شما پذيرايي مي كند. .... بعد مي فرمايد: «و شهر الثمحيص»؛ اين ماه، ماه تمحيص است. «تمحيص» يعني چه؟ يعني خالص كردن. مقصود اين است كه در اين ماه، ناب و خالص شويم. ...
اين ماه، ماه خالص شدن است و اگر درست نگاه كنيم، خالص شدن در اين ماه، از راه هاي ديگر خالص شدن، آسان تر است. ما با همين روزه و مبارزه كردن با نفس، ميتوانيم خودمان را خالص كنيم. اغلب گمراهيهايي كه وجود دارد، يا به خاطر گناهاني است كه از ما سر ميزند و يا به خاطر خصلتهاي زشتي است كه در وجود ما نهفته است. 14/11/73
ماه رمضان در هر سال، قطعهاي از بهشت است كه خدا در جهنم سوزان دنياي مادي ما آن را وارد ميكند و به ما فرصت ميدهد كه خودمان را بر سر اين سفره الهي در اين ماه، وارد بهشت كنيم. بعضي همان سي روز را وارد بهشت ميشوند. بعضي به بركت آن سي روز، همه سال را و بعضي همه عمر را. بعضي هم از كنار آن، غافل عبور ميكنند كه مايه تأسف و خسران است. حالا براي خودشان كه هيچ، هركس كه ببيند اين موجود انساني، با اين همه استعداد و توانايي عروج و تكامل، از چنين سفره با عظمتي استفاده نكند، حق دارد كه متأسف شود. اين، ماه رمضان است. ماه ضيافت الله است. ماه ليله القدر است. 17/11/72
از بزرگترين اهداف روزه ماه رمضان – يا شايد بشود به يك معنا گفت: «تمام الهدف» تقواست. «لعلكم تتقون» و اين دست ماست. مردم بايد هركدام خودشان، و اگر بتوانند ديگران را اصلاح كنند. اين، مخصوص معممين نيست. لكن علما و روحانيون و خطبا و وعاظ آمادگي دارند. خداي متعال به آنها اين بيان، اين امكان، اين ذهن، اين موقعيت اجتماعي و اين لباس را داده است؛ و ما بايد از آن استفاده كنيم. ازجمله چيزهايي كه در اين ماه رمضان عادي است، اين عبارت صريح خداي متعال است كه «ليله القدر خير من الف شهر، تنزل الملئكه و الروح فيها باذن ربهم من كل امر، سالم هي حتي مطلع الفجر.» (قدر/ 5-3) يك شب تا صبح، مظهر سلام الهي است. همان «سلام قولا من رب رحيم» (يس/ 58) كه مخصوص مؤمنين است. مخصوص اهل بهشت است. مخصوص بندگان خالص خداست. اين، در اختيار ماست كه استفاده كنيم. اين، آن كلمهاي است كه من ميخواهم در باب ماه رمضان عرض كنم. اين، كليد اصلاح همه امور است؛ و از اينجا شروع ميشود، كما اين كه اصل انقلاب از اينجا شروع شد؛ از مسجد و دين. 17/11/72
ماه رمضان فرصت خوبي براي خودسازي است. ما همان ماده خام هستيم كه اگر روي خودمان كار كرديم و توانستيم اين ماده خام را به شكلهاي برتر تبديل كنيم، آن كار لازم در زندگي را انجام داده ايم. هدف حيات همين است. واي به حال كساني كه روي خودشان از لحاظ علم و عمل كاري نكنند و همان طور كه وارد دنيا شدند، به اضافه پوسيدگيها و ضايعات و خرابيها و فسادها كه در طول زندگي براي انسان پيش مي آيد، از اين دنيا بروند. مؤمن بايد به طور دائم روي خودش كار كند؛ به طور دائم. نه اينكه خيال كنيد «به طور دائم» زيادي است يا نميشود؛ نه. هم مي شود، هم زيادي نيست. اگر كسي مراقب خود باشد؛ مواظب باشد كارهاي ممنوع و كارهايي را كه خلاف است انجام ندهد و راه خدا را با جديت بپيمايد، موفق ميشود. اين، همان خودسازي دائمي است و برنامه اسلام، متناسب با همين خودسازي به طور دائم است. اين نماز پنجگانه – پنج وقت نماز خواندن – ذكر گفتن؛ «اياك نعبد و اياك نستعين» را تكرار كردن؛ ركوع كردن؛ به حال افتادن و خداي متعال را تسبيح و تحميد و تهليل كرن براي چيست؟ براي اين است كه انسان به طور دائم مشغول خودسازي باشد.
منتها گرفتاريها زياد است و همه گرفتاريم. گرفتاري زندگي؛ گرفتاري معاش؛ گرفتاري امور شخصي؛ گرفتاري اهل و اولاد، و انواع گرفتاريا مانع كه ما به خودمان، آن چنان كه شايسته است، برسيم. لذا يك ماه رمضان را كه خداي متعال قرار داده است، فرصت مغتنمي است. اين ماه را از دست ندهيد. مقصودم اين است كه اگر نمي توانيم به طور دائم در حال مراقبت و ساخت و ساز خودمان باشيم، اقلاً ماه رمضان را مغتنم بشماريم. شرايط هم در ماه رمضان آماده است. يكي از بزرگترين شرايط، همين روزهاي است كه شما مي گيريد. اين، يكي از بزرگترين توفيقات الهي است. توفيق يعني چه؟ توفيق يعني اينكه خداي متعال چيزي را براي انسان، مناسب بياورد. با واجب كردن روزه، خداي متعال زمينه مناسبي را براي من و شما به وجود آمورده است كه قدري در اين ماه به خودمان برسيم. روزه، نعمت بزرگي است. شكم خالي است و مبارزه با نفس، تا حدودي در اثناي روز، از جهات مختلف وجود دارد؛ هرچه را دوست داريد، نمي خوريد و نمي آشاميد و بسياري از مشتهبات نفساني را براي خودتان به مدت چند ساعت ممنوع ميكنيد. اين، يك مبارزه با نفس است؛ مبارزه با هواست، و مبارزه با هوا، در رأست تمام كارهاي نيك و خودسازيها قرار دارد.
ماه رمضان زمينه بسياري خوبي است و خداي متعال اين فرصت را به من و شما داده كه در اين ماه، چندين امكاني را براي خودسازي پيدا كنيم. علاوه بر اين كه ساعات اين ماه بسيار با بركت است و خداي متعال، از لحاظ طبيعي اين لحظات و ساعات را اين گونه قرار داده است، ساعات بسيار مغتنمي هم هست. يك ركعت نماز شما؛ يك كلمه ذكر «سبحان الله» شما؛ مختصر صدقه دادن شما، و يك صلح رحم كوچكي كه در اين ماه بكنيد، مزيتي چند برابر بيشتر از همين امور، وقتي در غير ماه رمضان انجام مي شود، دارد. اين، فرصت بسيار خوبي است. زمينه خوبي است كه انسان در اين ماه به خودش برسد. 4/12/71
حقيقت اخلاص
يكي از ويژگيها كه بسيار مهم است تا براي خودسازي به آن توجه كنيم و شايد جنبه تقدمي هم داشته باشد، «اخلاص» است. اخلاص عبارت است از كار خالص انجام دادن و اين كه كاري را مغشوش انجام ندهيم. گاهي هست كه كسي عبادت نميكند و گاهي عبادت ميكند؛ اما مغشوش و ناخالص. اين هم مثل آن است. خالص بودن عبادت و خالص بودن عمل، اين است كه براي خدا باشد. ....
من روايتي را در باب اخلاص يادداشت كردهام كه برايتان مي خوانم. از پيغمبر اكرم(صلوات الله و سلامه عليه) نقل شده است كه فرمود: «ان لكل حق حقيقتا.» هر چيزي داراي حقيقتي است و يك روح و يك معنا و يك حقيقت دارد.
«و ما بلغ عبد حقيقه الاخلاص.» بنده به حقيقت اخلاص و به آن معناي حقيقي اخلاص نمي رسد «حثي لايحب ان يحمد علي شيء من عمل الله.» (اين خيلي سخت است؛ اين، مرتبه اش از آن مراتب بسيار بالاست) مگر اينكه دوست نداشته باشد كه مردم او را براي هيچ يك از كارهايي كه براي خدا انجام مي دهد، ستايش كنند. ...
من اين صفت و اين روحيه را در امام(رضوان الله تعالي عليه)، در بسياري از موارد مشاهده كردم. در موارد متعددي، بنده اين خصوصيت را در ايشان ديده بودم. كاري نداشت كه كسي خوشش ميآيد يا خوشش نميآيد. تكليفش را انجام ميداد. وقتي كه بار سنگين است؛ وقتي كه كار بزرگ است؛ وقتي كه كار خطرناك است، اخلاص بيشتر به كار مي آيد. 4/12/71
اين نوافل سي و چهار ركعتي كه براي نمازهاي روز و شب وارد شده است، بسيار باارزش است. ماه رمضان فرصت خوبي است. ما غالباً اهل نوافل نيستيم. ولي ماه رمضان كه ميشود، چه مانعي دارد؟ كدام كار با دهان روزه، بهتر از نماز خواندن؟ چهار ركعت نماز ظهر است، قبل از اين چهار ركعت، هشت ركعت نافله دارد؛ چهار دور ركعتي. چهار ركعت نماز عصر است و قبل از اين چهار ركعت، هشت ركعت نافله نماز عصر است. اين نوافل را بخوانيد. همچنين نوافل مغرب را كه از اينها مهمتر است؛ و نيز نوافل شب كه يازده ركعت است. همچنين نافله صبح كه دو ركعت است. كساني هستند كه در ايام معمولي سال، برايشان مشكل است پيش از اذان صبح براي نماز شب بيدار شوند. ولي در اين شبها، به طور قهري و طبيعي بيدار ميشوند. اين يك توفيق الهي است. چرا از اين توفيق استفاده نكنيم؟ ان شاءالله فرصتهاي ماه رمضان را مغتنم بشماريد. 4/12/71
بركات عجيبي در ماه رمضان وجود دارد
ماه رمضان، ماه پربركتي است و داراي ابعاد گوناگوني مي باشد. معارفي كه در اين ماه راجع به قرآن و دعا و ذكر و نماز و مسائل مختلف ديني براي ذهن مسلمين است و در همه جاي دنيا مطرح ميشود و مسلمان در اين ماه اين توفيق را پيدا ميكند كه به اين مسائل بپردازد – چه عملاً و چه اعتقاداً – به طور معمول در هيچ ماه ديگري چنين توفيقي دست نمي دهد.
بركات عجيبي در اين ماه وجود دارد. من در فهرست مسائلي كه مناسب با اين ماه است، تأمل مي كردم، ديدم كه اين ماه، ماه دعاهاي گوناگون، با مضامين گوناگون است. .... انس با قرآن، آشنايي با معارف قرآني، حفظ كردن قرآن، تكرار كردن قرآن هم كه خودش مقولهاي جداگانه و دريايي عظيم است. ساير موارد هم همين طور است. 26/1/70
توجه به زندگي اميرالمؤمنين(ع) از بركات ماه رمضان
يكي از موضوعاتي كه حقيقتاً از بركات اين ماه است، توجه به زندگي اميرالمؤمنين(ع) و مولي المتقين، علي بن ابيطالب (عليه الصلاه والسلام) است. ما هيچ وقت اين قدر توفيق پيدا نميكنيم كه به زندگي اميرالمؤمنين(ع) دقيق بشويم و مفاهيم مختلف و ابعاد عظيم اين زندگي را مورد مطالعه قرار بدهيم. نه مردم معمولي، نه گويندگان و به خصوص مسئولان كشور اسلامي – كه امروز بيش از همه به اين مطالعه و شناخت احتياج دارند – اين فرصت را در ماههاي ديگر كمتر به دست مي آورند. هركس هر مسئوليتي دارد – از بالا تا پايين – احتياج دارد كه با زندگي اميرالمؤمنين(ع) و ابعاد و ريزه كاريهاي آن آشنا بشود. 26/1/70
مسئله اساسي در باب ماه رمضان، اين است كه بشر ـ كه در ميان انواع عوامل و موجبات غفلت از خدا و از راه او محاصره شده و انگيزههاي گوناگون، او را به سمت پايين و تنزل و سقوط ميكشاند ـ فرصتي پيدا كنيد كه در آن بتواند روح را ـ كه روح انسان و باطن بشر، به عروج و اعتلا تمايل دارد ـ به سمت عروج و اعتلا سوق دهد و به خدا تقرب جويد و به اخلاق الهي، تخلق پيدا كند. ماه رمضان، چنين فرصتي است. البته غير از ماه رمضان، فرصتهاي ديگري هم هست. مثلا همين نمازهاي پنجگانه، فرصتهايي است كه ما ميتوانيم با استفاده از آنها، عروج كنيم؛ خودمان را اصلاح نماييم و زنگارها و پوسيدگيها و غفلتها و بيماريهاي معنوي را از خودمان دور كنيم. نماز، فرصت بسيار خوبي است. شما اگر امتحان نكردهايد ـ كه قاعدتا امتحان كردهايد و ان شاءالله عمل دايمي شما، همين طور باشد ـ امتحان كنيد. توجه بكنيد كه در حال حاضر، اگر متوجه خودتان و كاري كه از شما سر ميزند، باشيد، قطعا بعد از نماز شما، با قبل از نماز شما متفاوت خواهد بود. شرطش همين است كه توجه كنيد در حال نماز، مشغول چه كاري هستيد. بهترش اين است كه اذكار نماز را بفهميد؛ كار بسيار آساني است. 18/1/69
نماز، معراج مؤمن
نبايد بگوئيم كه ما فارسي زبانيم و نميتوانيم عبارات عربي را بفهميم، مجموع عباراتي كه درنماز خوانده ميشود ـ از اول تا به آخر ـ ياد گرفتن آن براي آدمهاي متوسط، يك ساعت هم كار ندارد، خيلي آسان است. كتابهايي هم نوشته شده كه اينها را ترجمه كردهاند، اگر به معناني توجه كنيد و بفهميد كه مضمون اين كلمات چيست و در آنها ندبر كنيد، البته بهتر است. اگر اين مقدار هم ممكن نشد، حداقل وقتي در حال سجدهايد، بدانيد كه با خدا حرف بزنيد؛ وقتي در حال ركوعيد، بدانيد كه پروردگار عالم را تعظيم مي كنيد؛ وقتي در حال قرائت و ذكر هستيد، بدانيد كه با چه كسي حرف مي زنيد، نفس همين توجه، مهم است.
اگر اين توجه حاصل بشود و ياد خدا در نماز تأمين گردد ـ كه "و لذكرالله اكبر" ـ اين نماز براي شما "معراج المؤمن" خواهد بود و شما را عروج خواهد داد. عروج، همين است كه شما در باطن خودتان، صفا و لطافت و نورانيت بيشتري را بعد از نماز احساس ميكنيد. عبادات مالي هم، همين طور است. انواع عبادات، فرصتهايي براي ما هستند؛ ليكن ماه رمضان، يك فرصت استثنايي در دوران سال است.
در اين سي روز يا بيست و نه روز به طور مداوم، غير از نمازهاي موظف پنجگانه و نوافلي كه هميشه انسان ميتواند آنها را نخواند، دعاهايي هست كه توجه به آن دعاها و خواندنشان، انسان را نورانيت مضاعفي مي بخشد. اين دعاها را در اختيار ما گذاشته اند. كيفيت حرف زدن و مناجات كردن با خدا را به ما ياد دادهاند. معين كردهاند كه چه حرفهايي را ميشود با خدا زد، بعضي از اين جملات ادعيه مأثوره از ائمه(عليهم السلام) هست كه اگر اينها نبود، آدم نميتوانست خودش تشخيص بدهد كه مي شود با خدا با اين زبان حرف زد و اين طور از خدا خواست و التماس كرد. علاوه بر اينها، همين نفس روزه ماه رمضان است كه يك زمينه روحانيت و نورانيت، براي روزهدار مي باشد و او را براي كسب قبوضات الهي، آماده مي كند. اين، مجموعه ماه رمضان، با نماز و با وظايف مقرره هميشگي و با روزه و با دعاهايش است كه اگر شما به اينها توجه كنيد و تلاوت قرآن را هم به آن اضافه نماييد ـ كه گفتهاند ماه رمضان، بهار قرآن است ـ يك دوره بازسازي و بازيابي و نجات خود از پوسيدگيها و فسادها و امثال اينها خواهد بود. دوره خيلي مغتنمي است.
سير إلي الله در ماه مباره رمضان
اصل قضيه اين است كه ما بتوانيم در ماه رمضان، اين سير إليالله را بكنيم و مي شود، عرض كردم، گاهي كه پس از پايان ماه رمضان، خدمت امام (رضوان الله تعالي عليه) مي رسيدم، برايم محسوس بود كه ايشان نوراني تر شده اند و حرف زدن و نگاه و اشاره و حركت دست و اظهارنظرشان، با قبل از ماه رمضان فرق كرده است. دوره ماه رمضان، براي يك انسان مؤمن و والا، اين طوري است. آن قدر به او و به قلب و باطنش، نورانيت مي بخشد كه انسان اين را در مشاهده حضوري او حس مي كند و از حرف زدنش مي فهمد كه نوراني تر شده است. بندگان خدا همين طورند. ما بايد از اين فرصت، خيلي استفاده كنيم.
يك نكته را در زندگي عملي خودمان عرض مي كنم كه شايد ان شاءالله براي خود من و براي همه شما برادران و خواهران، وسيلهاي براي تحرك بهتر و بيشتر باشد. آن نكته، اين است كه براي نزديكي به خدا، اصل قضيه، ترك گناهان است. انجام مستحبات و نواقل و توسلات و دعا و بقيه امور، فرع است. اصل قضيه، اين است كه انسان از صدور گناه و خلاف از خود، مانع بشود. اين، همان تقوا را مي طلبد. تقوا و پرهيزگاري، مهمترين ـ يا بگوييم اولي ترين ـ مظهري است كه وجود انسان بايد داشته باشد. همين است كه مانع از گناه انسان مي شود. گناه نميگذارد كه انسان، حتي خود را به لبه درياي عظيم مغفرت الهي برساند و از آن استفاده كند. گناه نمي گذارد كه ما حال دعا و توجه پيدا كنيم، گناه نمي گذارد كه ما به فكر بازنگري و بازسازي خودمان بيفتيم. كوشش بكنيم از گناه فاضله بگيريم، اين، شرط اول قضيه است.
ترك گناهان زمينه استفاده از رحمت و مغفرت الهي را آماده مي كند. بايد زمینه استفاده از رحمت و مغفرت و افاضات معنوي الهي را آماده كرد و آن، با ترك گناه استT لذا شما در دعاي كميل مي بينيد كه اميرالمؤمنين (عليه الصلاه و السلام) مي فرمايد: "اللهم اغفرلي الذنوب التي تحبس الدعاء". يعني خدايا! آن گناهاني كه دعاي مرا حبس خواهد كرد، آنها را بيامرز. گناهان، مانع از اجابت دعا مي شود. در همين شبها و سحرها، در دعاي شريف ابوحمزه ميخوانيد: "فرق بيني و بين ذنبي المانع لي من لزوم طاعتك": خدايا! ميان من و گناهم فاصله بينداز؛ آن گناهي كه مانع از انجام وظايفم مي شود و باعث مي گردد كه نتوانم خودم را به تو نزديك كنم، اصل قضيه، مسئله ترك گناه است. مهمترين حسن يك نظام و حكومت اسلامي در اين است كه قضا را، فضاي گناه آلود نمي كند، در نظامهاي طاغوتي، قضا گناه آلود است. اگر انسان هم بخواهد گناه نكند، گويي براي او ميسور نيست و همه چيز، انسان را به طرف گناه سوق مي دهد. در نظام اسلامي، اين طور نيست. در نظام اسلامي، قضا گناهآلود نيست. ... در نظام اسلامي، گناه نه فقط معيار پيشرفت نيست. بلكه ضد پيشرفت و ضد ارزش و معيار تنزل است. بنابراين، اصل قضيه، اجتناب از گناه است كه بايد سعي كنيم در اين ماه رمضان، انشاءالله با تمرين و حديث نفس و رياضت، گناه را از خودمان دور كنيم. اگر گناه از ما دور شد، آن وقت راه براي عروج و پرواز در ملكوت آسمانها ممكن خواهد شد و انسان خواهد توانست، آن سير معنوي و الهي و آن طيران معين شده براي انسان را انجام بدهد؛ اما با سنگيني بار گناه، چنين چيزي ممكن نيست. اين ماه رمضان، فرصت خوبي براي دورشدن از گناه است.